Ware het de landspolitiek geweest en ware onze nationale komkommer Joop Atsma niet weggepromoveerd naar het staatssecretariaat van het on-mediagenieke infrastructuur en milieu, dan had de programma-gegevens-coup van De Telegraaf een Atsmaatje geheten. Much Ado About Nothing, zoals de Fransen zeggen. Laten we het nu, aan het begin van de sportzomer dan maar een coupe soleil noemen.
Wat is er loos? De Telegraaf heeft in de weekendbijlage, die ze daar treffend Weekeinde noemen, de tv-programmagegevens van een hele week opgenomen. Misschien ook wel de radioprogramma’s, dat weet ik niet, want ik heb het ding niet gezien. Er is in mijn lange leven nog nooit een reden geweest om die flutkrant aan te schaffen en dit was er dus ook geen. Zeker als je niet heel veel principes hebt, moet je die paar die er nog wel zijn koesteren.
En als ik al programmagegevens nodig heb, haal ik die gewoon uit mijn digitale tv, uit mijn kwaliteitskrant, van internet of uit de nieuwe gratis (!) Veronica (!) app. ‘Was hem dan even bij de buren gaan halen,’ zult u zeggen. Kansloos, onze straat wordt ook niet oranje versierd. Bovendien wil ik het helemaal niet over dat gidsje zelf hebben, waar zelfs de Telegraaflezers nog wel het nodige op aan te merken schijnen te hebben, ‘dat moet nog even worden geëvalueerd’, maar wil ik het gekrakeel dat is ontstaan even duiden.
Zoals van bijna alles, heb ik ook van deze materie buitengewoon veel verstand. Elke zichzelf respecterende uitgever in dit land heeft me wel eens gevraagd om de mogelijkheden van een programmagids te onderzoeken, mochten de programmagegevens ooit worden vrijgegeven. En menig (aspirant-)omroep deed hetzelfde. Dat ik of een van mijn werkmaatschappijen desondanks nooit een programmagids heeft gefabriceerd, is veelzeggend; maar laat ik niet op mezelf vooruitlopen.
‘Programmagegevens worden vrijgegeven,‘ vraagt u argeloos, ‘waren die dan van iemand?’
Een goede en terechte vraag. Jurisdictief pikant. Breng ik het arrest Heffels & Hendrikse versus VNU in herinnering. Dat was het resultaat van een rechtszaak waarin VNU – de business-tak en dus niet de voorloper van Sanoma Media maar dat geheel terzijde – beweerde dat mijn compagnon en ik een lijst met telefoonnummers van adverteerders hadden gejat toen we voor onszelf begonnen. Hetgeen natuurlijk waar was.
Maar de rechter oordeelde dat we die lijst met wat goede wil ook zelf hadden kunnen samenstellen en dat VNU dus geen rechten op die verzameling kon doen gelden. Ik verzin dit niet en ik kan me voorstellen dat u het nummer van mijn advocaat wilt. Dat arrest heeft nog best lang stand gehouden. Eigenlijk totdat een of andere slimmerik begon met het overtikken van de Telefoongids, toen werd het een ander hof te gortig.
Dus zeg het maar: van wie zijn de programmagegevens? Van de programmamaker? Is het telefoonnummer van een adverteerder van een adverteerder? Wil de programmamaker niet dat iedereen van zijn programma weet, zoals een adverteerder zijn nummer zelf in de advertentie zet? Is de verzameling van de programmagegevens dan van de verzamelaar?
En waarom zou De Telegraaf dan niet mogen verzamelen? Gaan we er gemakshalve even vanuit dat ze die gegevens legaal hebben bemachtigd. Dat is weliswaar niet vanzelfsprekend, maar wel aannemelijk omdat De Telegraaf erg dik is met WNL en die uitzendgemachtigde beschikt per definitie over de programmagegevens, want die worden onder uitzendgemachtigden onderling gewoon gratis uitgewisseld.
Het Europese Hof van Justitie bepaalde voor Britse wedstrijd- en uitzendschema’s in elk geval dat er geen geld voor kan worden gevraagd, dus de Nederlandse regeling moet ook op de schop en De Telegraaf loopt daar vast lekker op vooruit. Van mij mogen ze, van de omroepen, publiek en commercieel eensgezind, niet. Die schreeuwen moord en brand, bezinnen zich op juridische stappen. De Nederlandse Publieke Omroep gooit er zelfs een stemmingmakend leugentje in.
De Nederlandse Publieke Omroep verdient geld met gidsen met programmagegevens en dat geld wordt in programma’s gestopt, heet het. En het geld dat De Telegraaf verdient, gaat naar de aandeelhouders. Nou is Sanoma Media ook een beursgenoteerde onderneming en het geld dat Sanoma Media verdient met de gidsen die het voor de meeste omroepen maakt, linksom of rechtsom, via Bindinc of via SBS/Veronica, verdwijnt volgens mij ook niet louter in de winstuitkering van Dick Molman.
De pijn zit hem natuurlijk veel meer in de vraag wat er überhaupt nog wordt verdiend aan programmagidsen. Voor of na winstneming door Sanoma Media. Kijk er ter illustratie de HOI-cijfers eens op na. Tel de advertenties. En zie de coverprijskortingen in de kiosk. De vinger in de pap van Sanoma Media heeft de laatste tijd meer weg van Hansje Brinkers’ duim in de dijk. Remmend de berg af kan vast nog wel wat worden verdiend, maar dan kun je meevreters als De Telegraaf missen als kiespijn. En als de berg heel hoog is, zoals bij Veronica Magazine, heb je die hele lange remweg nodig om jezelf kansrijk om te bouwen tot - pak weg – de Nederlandse Variety.
Niet voor niets zag omroep MAX nog niet zo lang geleden na een stuntelig georganiseerde pitch uiteindelijk af van uitbesteding van zijn gids. Het verhaal ging daarbij overigens dat er een achterkamerverbond met De Telegraaf was gesloten.
Ook De Telegraaf zal niet verdienen aan zijn gids, hooguit wat extra zaterdagkranten verkopen en misschien wat abonnees erbij.
Ondertussen komt het gemier en gezever van de omroepen knap schijnheilig over. Sinds wanneer overwegen wij juridische stappen tegen concurrentie? Wie heeft ons bladenmakers of het Commissariaat voor de Media gehoord over de met belastinggeld gesubsidieerde uitgaven als Kassa!, Radar + of KRO Verhalen? Of de illegaal met overdadige zendtijd gepromote uitgave RTL GP?
Of over de koppeling programmabladabonnee = lid = zendtijd? Als Libelle in zijn beste dagen een uitzendmachtiging had aangevraagd op basis van het abonnementenbestand was het in een keer de grootste publieke omroep geworden. Het maatschappelijk nut was er wel even bij verzonnen, WNL en Powned zijn daar ook mee weggekomen.
De Nederlandse Publieke Omroep heeft zijn minister en belastingcenten, de kranten hebben de Commissie Brinkman en het Stimuleringsfonds voor de Pers, de commerciëlen hebben Unilever.
Wij van de tijdschriften hebben ons tot nu toe heel aardig zelf kunnen redden.
Ik heb altijd gezegd dat dat crossemediaal door elkaar rommelen van de belangen tot problemen moest leiden.
Mat Heffels is bladenmaker
Lees van Mat ook:
[Bladformule] Happy ending - PARK / Twiet / 360 / Fashionsta / Radar+ / Van Streek
Ronnie 
