[Column] Frank Waals: Schouders ophalen
13-01-2017 09:16:00 | Hits: 4373 | columnist: Frank Waals | Tags:

Hoe lever je de perfecte speech af en wie zijn er het best in gebleken? Een goede toespraak begint eigenlijk al voordat er ook maar één woord is gesproken. Hoe kom je over, op welke wijze stel je je op, lach je om het lachen of heb je echt plezier en kun je de ernst van bepaalde situaties goed over het voetlicht brengen door je persoonlijke charisma? Nog voordat je je toehoorders welkom hebt kunnen heten, heeft het, bewust of onbewust, al een menig over je gevormd. Dat kan zijn ontstaan op basis van een reeds opgebouwde reputatie of de manier waarop je de zaal tegemoet treedt.

Van Barack Obama kunnen we wel zeggen dat hij één van de meest charismatische presidenten, zo niet de allerbeste spreker, was die Washington ooit meemaakte. Zelfs het herhaaldelijk lachen om zijn eigen grappen werd hem vergeven omdat het niet leek voort te komen uit enige vorm van arrogantie of zelfverheerlijking. En ook mensen als André van Duin, wijlen Bart de Graaff en in zijn succesjaren Paul de Leeuw hebben en hadden in ons land meer krediet om dingen te zeggen die andere niet kunnen. Zij hadden bijvoorbeeld tijdens de verkiezingen van 2010 zonder problemen ‘U bent zo lief’ tegen toenmalig RTL Nieuws presentatrice Mariëlle Tweebeeke kunnen zeggen. Premier Balkenende kreeg er echter een flinke draai voor om zijn oren. En Jeroen Pauw kreeg eind november alles en iedereen over zich heen toen hij politica Marianne Thieme in zijn talkshow aansprak met ‘jongedame’. Had Van Duin dat gedaan dan hadden we er met z’n allen smakelijk om gelachen om daarna snel weer over te gaan tot de orde van de dag.

Net als zangers met een liedje willen toehoorders van een speech geloven dat je meent wat je zegt. Dat kun je doen door simpelweg de waarheid te spreken of door verdomd goed te acteren dat je dat doet. Zo steeg Bill Clinton in 1998, na het maandenlang slecht te hebben gedaan, ineens weer in de peilingen na zijn beroemde uitspraak: ‘I did not have sexual relations with that woman, Miss Lewinsky.’ Dat één en ander toch anders lag merkten we later pas, maar op dat moment stelde Clinton zich kwetsbaar en vooral menselijk op. Je verhaal persoonlijk maken en staven met concrete voorbeelden werkt vaak in je voordeel.

Wat betekende het kwartje van Kok nu daadwerkelijk voor de economie? Catherine Keyl probeerde het destijds in een interview met de premier begrijpelijk te maken door hem te vragen of hij eigenlijk wel wist wat een kilo suiker kost. Kok had werkelijk geen idee. En wil je als politicus de arbeidersklasse aanspreken, grijp dan terug naar je eigen ervaringen als tiener toen jullie het thuis misschien ook niet zo breed hadden en je alle klusjes aanpakte om maar wat extra centen te verdienen. Je toont daarmee aan in dezelfde situatie te hebben verkeerd en dus weet waar je het over hebt. Frans Timmermans deed het na de ramp met de MH17 weer op een andere manier, hij zat immers niet zelf in het vliegtuig, maar door een complete scene te schetsen van hoe er het daarbinnen op dat moment aan toe kan zijn gegaan. ‘Keken geliefden elkaar nog één keer aan in een woordeloos afscheid? Hielden ze elkaars handen vast, wetende dat zij veel te vroeg aan hun einde zouden komen en heerste er paniek of juist acceptatie van het lot?’

Benoem de ergernissen en beargumenteer waarom het volgens jou op de manier die jij voor ogen hebt beter zou kunnen. Op een logisch, kloppende manier. Men moet je kunnen begrijpen in taalgebruik die niet per definitie op het Binnenhof vereist is. En heb je een belofte niet kunnen nakomen, schiet dan niet direct in de verdediging door met vingers allerlei richtingen op te wijzen, maar leg eerlijk uit waarom je het uiteindelijk toch anders hebt moeten doen.

Herhaling is ook een krachtig wapen om je punt te maken of, in het geval van het volgende voorbeeld, de lachers op je hand te krijgen. Op YouTube is er een ‘best man’ speech te vinden van de ene broer naar de andere tijdens een bruiloft. Hij refereerde aan hun jeugd en de kleine ruzies die ze als jonge jongens onderling uitvochten, waarna ze vervolgens op bevel van hun moeder excuses aan elkaar moesten aanbieden. ‘Mom made me say that’, grapte de broer daarover aan het begin van zijn toespraak. Aan het einde van zijn speech feliciteerde hij het huwelijkskoppel met hun liefde voor elkaar en wenste hij ze nog vele jaren in goede gezondheid toe. Om vervolgens af te sluiten met hetzelfde zinnetje: ‘Mom made me say that.’ De grap kwam uitstekend aan.

Donald Trump breekt met alle wetten wat betreft het speechen en met nog één week te gaan tot zijn inauguratie, heeft hij zich nu alweer volstrekt belachelijk gemaakt door in zijn laatste grote persconferentie als ‘gewone burger’ ruzie te maken met alles en iedereen, inclusief enkele journalisten in de zaal door hen op een kinderlijke manier toe te spreken en het zwijgen op te leggen. Het is, met de politieke correctheid die we gewend zijn, op sommige momenten ook wel weer verfrissend, al kun je je afvragen of gelijk hebben en gelijk krijgen altijd maar hand in hand moeten gaan om je doel het snelst te bereiken. Trump houdt zich te vaak met randzaken bezig die er voor hem niet toe doen. Een sterk staaltje anti-Trump dat nodig gehoord moest worden maar waar de nieuwe president van Amerika zijn schouders voor zou moeten ophalen, was de indrukwekkende speech van Meryl Streep tijdens de Golden Globes. Belangrijk voor de kijker maar Trump zelf zou er geen boodschap aan moeten hebben. Hij is verkozen, het doel is bereikt, wat wil hij nu nog bewijzen?

Trump is een perfect uithangbord van de klaagcultuur waarin we tegenwoordig leven. Zwarte piet mag niet meer, kerstmis staat onder druk, Ozturk en Kuzu van DENK bedrijven met hun Turkije bemoeienissen politiek in een land waarin ze klaarblijkelijk in hun huidige rol niets te zoeken hebben en kijkers van RTL4 klagen over een commercial met daarin de Postcodeloterij vrachtwagen, vlak na een nieuwsuitzending over de aanslagen met precies zo’n voertuig in Berlijn. Elk logisch nadenkend mens weet dat deze reclames al ver van tevoren zijn ingekocht, zonder enig verband met de aanslag maar als we er over kunnen mierenneuken… ach, waarom niet.

---

Frank Waals is journalist en programmamaker.

www.twitter.com/frankwaals
Zijn boeken bestel je hier

 

Lees ook:   

01-12-2016 | [Column] Frank Waals: Het boetekleed
10-11-2016 | [Interview] Max Westerman over de Amerikaanse verkiezingen
09-11-2016 | [Column] Frank Waals: Make America great again

24-10-2016 | [Interview] Erik Mouthaan over zijn nieuwe thuis: New York City

20-10-2016 | [Interview] 3T over Michael en de media

12-10-2016 | Frank Waals: Randzaken worden hoofdzaken

29-09-2016 | [Interview] Over illegaal het Feyenoordstadion binnenkomen
28-09-2016 | [Interview] Anneke Schat over het maken van de Televizierring
12-09-2016 | Frank Waals: De hoogste bieder

10-08-2016 | Frank Waals: Je vraagt er toch zelf om?

14-07-2016 | Frank Waals: Debating the issues
14-06-2016 | Frank Waals: Beschoten campagnes
17-05-2016 | Frank Waals: Waarom de koning geen president kan zijn
15-04-2016 | Frank Waals: My fellow Americans
15-02-2016 | Frank Waals: De jacht op Super Tuesday
13-01-2016 | Frank Waals: De 'geheime' wapens van twee zeventigers

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie