[Column] Wilbert van der Heijden: Hoe journalistiek overleeft
11-06-2019 12:42:00 | Hits: 3893 | columnist: Wilbert van der Heijden | Tags:

Ik herinnerde me laatst de dikke zwarte streep die we, zoals nu een scheidsrechter dat doet, met een spuitbus op de redactievloer hadden getrokken. Zelfs als de deur openstond, konden de advertentieverkopers van daaruit nog net niet de plank zien waarop de reportages en interviews voor het komend nummer ingetekend stonden. Zo bang waren we dat ze weleens onze bronnen zouden bellen om gerichte advertenties bij de publicatie te kunnen verkopen. In de begeleiding van innovatieve journalistieke producties vormt dit verhaal een excellent voorbeeld van bekrompen journalistiek denken.

Alsof de betrouwbaarheid van het bericht wankelt als er in de omgeving ervan een gerichte commerciële oplossing wordt aangeboden.

Als je over de voorgaande zin nog even wilt nadenken begrijp ik dat, want die gedachte heeft de journalistiek de laatste jaren diep verdeeld gehouden.

De geschiedenis leert dat de dikke streep als vanzelf vervaagt als er met journalistieke producten geen droog brood meer te verdienen valt. De paniek brak uit in de journalistiek toen bleek dat de lezer niet op commando bleef lezen, kijken en luisteren domweg vanwege het feit dat de journalist sprak, schreef of beeld produceerde.

Zouden we alleen kunnen overleven als we onze kennis op een vroeg moment met de verkopers delen? Ja, want alleen dan konden de verkopers hun accounts met betere voorstellen bedienen. Deze knieval naar de commercie zorgde voor diepe verdeeldheid onder journalisten. Te veel redacteuren bleven overtuigd dat dit de autonomie van de onafhankelijk denker aantastte en de journalistiek om zeep zou helpen.

In het onderwijs op de school voor de journalistiek heb ik de splijtzwam gezien die het door velen verfoeide doelgroepdenken veroorzaakte. Het vroeg veel van journalisten om eerst klantinformatie te moeten vergaren om daarna pas gerichtere journalistieke producties te kunnen maken. Het blijft knagen. Waarom zou een journalist zich zo moeten verlagen?

Weten wat je klant wil, is de sleutel in het moderne informatieproces. Pas daarna kun je met al je journalistieke bekwaamheid de klant tot meer inzichtelijke standpunten kan (ver)leiden.

De onafhankelijke journalist met zijn feitencheck, betrouwbaarheid en transparante werkwijze blijft de basis voor goede journalistiek. Dat zijn de dissatisfiers, de kroonjuwelen, als u wilt. Maar de prestatie is merkwaardig als je je kunstjes blijft vertonen, terwijl je niet wilt weten wat je klant wenst.

Toegegeven, het is momenteel haast niet te doen om als journalist te overleven. Welhaast alle producties zijn letterlijk voor niets overal op elk moment voor iedereen te verkrijgen zijn. Het lijkt dan ook wel kamikaze hoe steeds meer journalisten zich op de markt gooien en de klanten vragen of ze tegen betaling door hen iets willen laten uitzoeken. De klant kan dan zelf bepalen hoeveel hij voor de inspanning wil betalen. Daarmee ligt de bewijslast dat het product aan alle criteria van waardevolle journalistiek kan voldoen - eigenlijk weer zoals het hoort - bij de journalist!

Mooi voorbeeld is Chris Aalberts, docent en onderzoeker politieke communicatie, bekend van The Post Online, die momenteel als onafhankelijke partij chroniqueur de coalitievorming en verdere ontwikkelingen bij FvD volgt. Hij vraagt aan toekomstige lezers of zij zijn artikelen daarover tegen betaling willen volgen. Eerder deed hij dat al rond de verkiezingen van de Waterschappen. Met deze donaties van burgers bekostigt hij zijn werk en levert hij een volledig aanvaarde journalistieke bijdrage.

Een ander interessant te volgen initiatief vindt plaats in Weesp. Daar vraagt BDU-uitgeverij na het wegvallen van advertentie-inkomsten bij zijn huis-aan-huisbladen van afnemers (lezers) een eenmalige of maandelijkse vriendenbijdrage voor het verrijkte nieuws.

Zelfs de ontwikkelingen bij Blendle, waar het kwartje gevallen is en je niet meer met micro-betalingen per te lezen artikel betaalt, maar alleen via een premium bijdrage kunt shoppen in het aanbod, lijkt in principe een goed verdienmodel. Met meer premium geld dat binnenkomt kunnen door Blendle eigen (!) journalistieke producties gemaakt worden. Het is te hopen dat de klanten de betaalbarrière toch niet te hoog vinden. In dat kader zie ik de vijf dingen die Alexander Klöpping opvallen over journalistiek anno 2019 meer als vijf richtlijnen voor goede (journalistieke) marketing.

Dus er gloort weer hoop!

---

Wilbert van der Heijden coacht en traint hoofdredacteuren en redactiechefs en is docent aan de Hogeschool Utrecht. Daarnaast is hij stedenbouwkundige en adviseur bij www.aced.site.

www.wilbertvanderheijden.nl
@wilbertvdhdeb

 

Lees ook:

16-01-2019 | [Column] Wilbert van der Heijden: Gratis lunch bij fakebook 
28-09-2018 | [Column] Wilbert van der Heijden: Bewijs je bekwaamheid
30-07-2018 | [Column] Wilbert van der Heijden: Waar is de journalist nu het waterschap verzuipt?
17-04-2018 | [Column] Wilbert van der Heijden: Help de freelancer ook de aftercrisis door
08-01-2018 | [Column] Wilbert van der Heijden: Lachen, grommen en leren van Trump
19-09-2017 | [Column] Wilbert van der Heijden: Kim Kardashian of Parijs?
05-07-2017 | [Column] Wilbert van der Heijden: Blijmakende chaos, daar word je toch vrolijk van?
01-05-2017 | [Column] Wilbert van der Heijden: Gezonder met filmpjes
27-03-2017 | [Column] Wilbert van der Heijden: Dáág, vak!

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie