[Column] Anne Boermans: ANCHOR: RTL Nieuws met Merel Westrik
11-02-2016 15:01:00 | Hits: 11485 | columnist: Anne Boermans | Tags:

RTL Nieuws van 19.30 met Merel Westrik. RTL – 4,  26 januari 2016

Goed staan in de studio, als televisiepresentator, blijkt lastig. Bijna iedereen heeft de neiging het hoofd iets te buigen, kin beetje naar beneden. Uit een soort bescheidenheid. "Ik wil niet arrogant overkomen", hoor je ze vaak zeggen. Dat is een misvatting. Als je er voor kiest daar te gaan staan, om via camera en microfoon honderdduizenden mensen toe te spreken, heb je een behoorlijke pretentie. Om dan vervolgens bescheiden te gaan doen, dat gelooft niemand. Maak dus qua houding die pretentie waar, als presentator. Hoe dat kan, zien we bij Merel Westrik. De uitzending begint. Westrik komt in beeld. Ze staat fier rechtop, kin inderdaad omhoog. Voor haar gevoel wellicht onnatuurlijk hoog, voor de kijker gewoon goed. 

Contact en intimiteit

Televisie is een primitief medium, twee elementen zijn daarbij belangrijk. Televisie is contact. Heb ik als kijker het gevoel dat de presentator mij echt aankijkt. Dat valt nog niet mee, met die autocue voor de lens. Westrik maakt dat contact. Wat vooral ook mogelijk is, omdat haar spreektempo rustig is. Daardoor ontstaat er meer ruimte in het hoofd om bewust te kiezen voor goed kijken, ondanks die glasplaat waar de tekst op draait.

Televisie is ook intimiteit. Het grootste deel van haar presentatie staat ze achter een tafel. We zien alleen dat deel van haar lichaam wat daar bovenuit komt. Mede daardoor is de presentator voor het idee van de kijker vlakbij, eerder op centimeters dan meters afstand. Dat maakt goed stemgebruik lastig. De presentator heeft qua volume de neiging de communiceren met de camera, die een paar meter van haar in de studio staat. Dat komt voor de kijker al gauw over als te hard. Hoog volume geeft afstand. Dat is in disharmonie met het intieme beeld. De kunst is, bewust heel zacht te spreken. Veel presentatoren hanteren het principe ‘mijn microfoon is het oor van de kijker’. En inderdaad, die microfoon zit dicht bij de mond, op haar jasje.

Wat vooral opvalt, is de hoogte van haar stem. Toen Westrik begon bij het RTL-Nieuws sprak ze met een behoorlijk lage, omfloerste stem. Bijna hees. Dat past op zich goed bij die intimiteit van het beeld. Maar geeft niet de kracht en verve die horen bij de presentatie van het wereldnieuws. Westrik is er in geslaagd, haar stem iets hoger en vooral helder te gebruiken. Daardoor is haar uitstraling veranderd van warmte naar overtuiging. Dat is knap. 

De goede klemtoon

Het overbrengen van een nieuwstekst staat en valt met klemtoon op het goede woord. Westrik spreekt over het rapen van kievitseieren. Dat is nu in heel Nederland verboden, ook in Friesland. Dan is haar tekst: "Wie wil, kan wel naar de eieren OP ZOEK gaan." Deze beklemtoning, op die twee woorden, kan alleen als de presentator de inhoud van het bericht doorgrond. Veel nieuwslezers leggen drie of vier klemtonen in zo’n zin. Waardoor elk woord goed te verstaan is maar de kijker niet onthoudt wat je zegt. Door te durven kiezen, zoals Westrik doet, komt de informatie veel duidelijker over.

De nieuwslezer heeft een wonderlijke dubbelrol. Westrik is presentator. En aan het eind van de uitzending heel even gastvrouw. De kunst is, juist die laatste woorden gemeend neer te zetten, ook al doe je dat vele keren per week. Ze lost dat goed op. Eerst kondigt ze het volgende nieuwsbulletin aan, dat later op de avond is. Met krachtige stem. Ze neemt een seconde pauze. Dan, met veel zachter stem, om het onderscheid te maken met die andere rol: "Voor nu, goedenavond." 

Underacting

Gelukkig blijft er ruimte voor verbetering. Televisie is ook: underacting. Omdat de camera je ogenschijnlijk heel dicht bij de kijker brengt, lijken kleine bewegingen groot. In de studio zijn ze nagenoeg onzichtbaar. Op het televisiebeeld zijn ze evident. Westrik beweegt veel met haar kin. Ze geeft woorden klemtoon op twee manieren: met haar stem en met een korte, krachtige knik. Als je dat één keer is opgevallen als kijker, blijf je er op letten. Dat is de paradox van televisiepresentatie: als je in mimiek niets doet, wordt je heel sterk. Alle aandacht gaat dan naar de ogen. Westrik moet dus haar best doen, nog minder te bewegen. Ongelooflijk haar best doen, minder haar best te doen, zogezegd. Dat maakt het zo lastig.

Anne Boermans 

Anne Boermans schreef bijna 15 jaar lang wekelijks columns voor het FD, de VARA-televisie en Het Parool. In de serie ANCHOR bespreekt Boermans elke week de drager van een nieuwsprogramma of talkshow.

www.anneboermans.nl
info@anneboermans.nl
www.linkedin.com/anneboermans

 

Lees van Anne Boermans ook:

05-02-2016 | ANCHOR: Nieuwsuur met Mariëlle Tweebeeke
28-01-2016 | ANCHOR: Jinek met Eva Jinek
21-01-2016 | ANCHOR: Van Liempt Live met Paul van Liempt

 

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Twitter

Volg het Nederlands MediaNetwerk op Facebook

Word lid van de Nederlands MediaNetwerk Groep op LinkedIn

Vacatures in media- en marketingcommunicatie